8.2: Begrippenlijst gegevensuitwisseling

8.2 Begrippenlijst gegevensuitwisseling op basis van standaarden

Begrip	Betekenis
API	Een application programming interface (API) is een gestructureerd en gedocumenteerd koppelvlak voor communicatie tussen applicaties. Voor steeds meer organisaties vormen API’s (bibliotheek met webservices) de sleutelrol in het aanbieden van transacties, het distribueren van content of het ontsluiten van een workflow tussen schakels in de keten.
Attribuut	Een uniek kenmerk of gegeven van een entiteit.
Begrijpelijkheid gegeven	Bron: NORA De mate waarin gegevens eenvoudig gelezen en geïnterpreteerd kunnen worden door gebruikers.
Bericht	Een bericht beschrijft de interface tussen twee geautomatiseerde toepassingen die berichten uitwisselen.
Berichtschema	Een bericht-/productdefinitie in schemavorm.
Berichtstructuur	Op basis van de bouwstenendoos met entiteiten, attributen etc. worden een of meer hiërarchische structuren gespecificeerd. In deze structuur worden de relaties tussen de entiteiten aangegeven.
Consistentie gegevens	Bron: NORA De mate waarin gegevens vrij van tegenspraak zijn en samenhang vertonen met andere gegevens.
CSV-bestand	Een gegevensbestand waarvan de waarden door een leesteken worden gescheiden (in de regel een komma of puntkomma) als specificatie voor tabelbestanden. De waarden kunnen in een rekenblad¬ of een databaseprogramma worden ingelezen en vervolgens op een beeldscherm als tabel worden gepresenteerd.
Data Exchange	Data Exchange is de techniek waarbij de data van verschillende geautomatiseerde toepassingen op geautomatiseerde wijze met elkaar uitwisselbaar zijn op basis van gemaakte afspraken over onder andere standaarden.
Data Governance	Een systeem dat interoperabiliteitscomponenten (standaarden en beleidsregels) toepast om het acceptabele gebruik en de hoge kwaliteit van gegevens binnen een specifiek ecosysteem te garanderen. Beheert de beschikbaarheid, bruikbaarheid, consistentie, integriteit en beveiliging van de gebruikte gegevens.
Entiteit	Dit is ‘iets wat een bestaan heeft’. Dus iets dat er toe doet, dat men kan duiden, kan benoemen en waarde heeft. Bijvoorbeeld een persoon is een entiteit en kan beschreven worden met attributen zoals voornaam, familienaam of BSN-nummer (uniek persoonsgebonden nummer).
Gegeven	Bron: NORA Weergave van een feit, begrip of aanwijzing, geschikt voor overdracht, interpretatie of verwerking door een persoon of apparaat.
Gegevensgroep (entiteit)	Groep van gegevenselementen die logisch bij elkaar hoort.
Gegevenskwaliteit of Datakwaliteit	Bron: NORA De mate waarin een geheel van eigenschappen en kenmerken van één of meer gegevens voldoet aan eisen. Het streven is dat gegevenskwaliteit "fit-for-purpose" is; dat deze aansluit bij het gebruik. Kwaliteit heeft betrekking op de mate waarin wordt voldaan aan verwachtingen.
Gegevensoverdraagbaarheid	Dataportabiliteit. De mogelijkheid om gegevens gemakkelijk te verplaatsen tussen interoperabele toepassingen en domeinen.
Interoperabiliteit	Interoperabiliteit is het vermogen van organisaties (en hun processen en systemen) om effectief en efficiënt informatie te delen met hun omgeving. In het European Interoperability Framework worden drie vormen van interoperabiliteit onderscheiden: Technische interoperabiliteit – Om systemen te kunnen koppelen, moeten er afspraken worden gemaakt over interfaces, standaarden en protocollen voor communicatie, berichtenformaten, gegevensintegratie, beveiliging, beschikbaarheid, etc. Semantische interoperabiliteit – De informatie die partijen uitwisselen, moet wederzijds begrijpelijk zijn. Context en betekenis van gegevens moet eenduidig zijn vastgelegd. Organisatorische interoperabiliteit – Om gezamenlijke diensten te kunnen leveren, moeten organisaties op elkaar zijn afgestemd in termen van hun businessdoelen, verdeling van verantwoordelijkheden en uitwisselingsprocessen.
Koppelvlak	Het geheel van gemeenschappelijke afspraken dat de uitwisseling van gegevens tussen digitale systemen mogelijk maakt.
Kwaliteitseis of norm	Bron: NORA Een norm waaraan gegevens moeten voldoen. Een kwaliteitseis wordt in veel gevallen uitgedrukt in een getal zoals een percentage.
Metadata	Bron: NORA Metagegevens. Data over data. Metadata zijn data die de karakteristieken van andere data beschrijven. Het bewaren bij of koppelen van metadata aan de data waarop ze betrekking hebben, heeft als voordeel dat de data makkelijker gevonden kunnen worden.
Metagegevens	Bron: NORA Gegevens die context, inhoud, structuur en vorm van informatie en het beheer ervan door de tijd heen beschrijven.
Onweerlegbaarheid gegeven	Bron: NORA Begrip dat gebruikt wordt bij elektronische berichtuitwisseling en dat inhoudt dat de zender van een bericht niet kan ontkennen een bepaald bericht te hebben verstuurd en dat de ontvanger van een bericht niet kan ontkennen het bericht van de zender in de oorspronkelijke staat te hebben ontvangen.
Plausibiliteit gegeven	Bron: NORA De mate waarin gegevens worden beschouwd als waar en geloofwaardig door gebruikers.
Precisie gegeven	Bron: NORA De mate waarin gegevens exact of onderscheidend genoeg zijn.
Semantiek	Bron: NORA Leer van de betekenis van woorden en woordgroepen.
Standaard	Dit zijn afspraken over informatie of over een proces, dit kan zowel op het niveau van semantische als technische standaarden. Veelal worden de afspraken vastgelegd in documenten met erkende status. Standaarden worden onderhouden vanuit standaardisatie organisaties zoals het NEN en aanbevolen of verplicht gesteld door bijvoorbeeld Bureau Forum Standaardisatie.
Straight Through Processing (STP)	STP is de elektronische verwerking van processen waarbij de elkaar opvolgende administratieve handelingen plaatsvinden met zo min mogelijk menselijke tussenkomst.
Transparantie	Bron: SSI Speelveldanalyse, Innopay & TNO, 1 oktober 2021 De mate waarin personen, groepen en organisaties zicht hebben op welke gegevens die op henzelf betrekking hebben voor welk doel gebruikt worden.
Validiteit gegevens	Bron: NORA De mate waarin gegevens voldoen aan de verwachte structuur en opslagvorm.